"Nhịn ăn để giảm cân nhưng cuối cùng lại ăn nhiều hơn" | Lý do thực sự khiến giảm cân cứ thất bại

Cân Nặng Mà Con Số Không Giải Thích Được

"Bác sĩ ơi, thật ra tôi không ăn gì đâu.
Bỏ bữa sáng, trưa chỉ ăn salad.
Nhưng cứ đến tối là bùng phát.
Mì tôm, bánh kẹo, kem — ăn hết sạch.
Ăn xong thì tự ghét mình quá, hôm sau lại nhịn ăn tiếp."

Đây là lời của chị Eun-jung (tên giả), một người phụ nữ ngoài bốn mươi tuổi đi làm văn phòng, khi lần đầu tiên đến gặp tôi.
Eun-jung cao 162 cm, nặng 78 kg.
Sau khi bác sĩ nội khoa nói rằng đường huyết và cholesterol đang ở ngưỡng giới hạn, chị quyết tâm giảm cân.
Chị thử các chế độ ăn đang thịnh hành, cũng thử nhịn ăn gián đoạn.
Một, hai tháng đầu có vẻ hiệu quả, nhưng lần nào cũng không vượt qua được tháng thứ ba.
Ngày nào chịu đựng căng thẳng, đêm hôm đó y như rằng lại ăn ngấu nghiến,
sau đó là cảm giác tội lỗi, tự ghét bản thân, rồi lại nhịn ăn cực đoan.
Vòng lặp này đã kéo dài hai năm.

"Tôi không biết mình thiếu ý chí hay thể trạng vốn dĩ như vậy."
Câu nói đó của Eun-jung khiến tôi cảm thấy thực sự đồng cảm.
Tôi không xem vấn đề của Eun-jung chỉ là một thất bại đơn giản trong việc kiểm soát cảm giác thèm ăn.

Không Phải Cái Miệng, Mà Là Cái Tâm Quyết Định Việc Ăn Uống

Trong y học cổ truyền Hàn Quốc, đặc biệt là y học thể chất Sasang,
hầu hết bệnh tật được xem là phát sinh khi khuynh hướng tính tình bẩm sinh kết hợp với xung đột tinh thần hậu thiên.
Nói đơn giản,
mỗi người có hướng phản ứng của tâm trước căng thẳng khác nhau, và khi hướng đó đi đến cực đoan, cơ thể sụp đổ.

Bậc thầy Yi Je-ma đã viết trong Dongui Suseowon:

Khi tính tình mất cân bằng và bị khuấy động mạnh, chẳng khác nào dao cắt vào tạng phủ.
Một khi đã bị chấn động lớn, dù mười năm cũng khó phục hồi.

Điều thú vị là mô tả từ 130 năm trước này trùng khớp đến đáng kinh ngạc với nghiên cứu phương Tây mới nhất.
Phân tích tổng hợp năm 2025 cho thấy khoảng 45% người béo phì có biểu hiện
ăn uống theo cảm xúc — hành vi ăn uống như một phản ứng với cảm xúc tiêu cực như căng thẳng hay trầm cảm.
Căng thẳng mạn tính khiến cơ thể tiết quá nhiều cortisol — hormone làm khuếch đại cơn thèm ăn thức ăn nhiều muối, nhiều đường và calo cao.
Giống như đường cao tốc ùn tắc khiến mọi xe đứng yên, dòng cảm xúc bị chặn bởi căng thẳng tuôn ra qua con đường vòng của cảm giác thèm ăn.
Thêm vào đó, ăn uống bừa bãi lặp đi lặp lại làm mạch thưởng trong não trở nên trì trệ — cần ăn nhiều hơn và nhiều hơn mới đạt cùng mức độ thỏa mãn.
Cơ chế này giống hệt với nghiện ma túy.

Vậy Tại Sao "Ăn Theo Thể Trạng" Thôi Là Chưa Đủ?

Nhiều người nghĩ "giảm cân theo thể trạng" nghĩa là người Tae-eum ăn thứ này, người So-eum ăn thứ kia là sẽ giảm cân.
Nhưng điều này đi xa rất nhiều so với bản ý của y học thể chất Sasang.

Điều Eun-jung cần không phải là hạt ý dĩ hay đậu nành được cho là tốt cho thể trạng Tae-eum.
Điều Eun-jung cần trước tiên là hiểu được cấu trúc tâm lý đang thúc đẩy những cơn ăn bùng phát mỗi đêm.

Y học Sasang nêu rằng khi tính tình của thể trạng Tae-eum đạt đến cực điểm, "sự ăn chơi phung phí không có hồi kết."
Điều này trùng khớp chính xác với khái niệm nâng cao ngưỡng khen thưởng trong khoa học thần kinh hiện đại — trạng thái ăn mãi mà không bao giờ thỏa mãn.

Ngược lại, người So-eum khi tính tình bị xáo trộn được nói là "sở thích không xác định được."
Thử ăn cái này cái kia nhưng không biết nên ăn gì — kiểu mẫu mà thói quen ăn uống bản thân mất phương hướng.

Dù cùng là béo phì, hướng mà tâm trí sụp đổ lại khác nhau.
Vì vậy, cùng một chế độ ăn không thể giải quyết được.
Như may đo trang phục, bước đầu tiên là xác định tính tình của người đó đang nghiêng về phía nào, rồi giúp tìm điểm cân bằng tâm lý phù hợp với đó.

Hãy tập thói quen: khi cơn thèm ăn khuya ập đến, ngồi im không làm gì trong năm phút, nhìn vào chính cảm xúc của mình.
"Bây giờ mình đang đói bụng hay đói lòng?" — chỉ một câu hỏi này thôi cũng có thể ngăn được một nửa số lần ăn bùng phát.
Nếu vòng lặp ăn bùng phát và nhịn ăn đã kéo dài hơn hai tuần, hoặc sau khi ăn kèm theo cảm giác tội lỗi nặng nề và trầm cảm, đây không phải vấn đề ý chí — đây là trạng thái nhất thiết cần được hỗ trợ chuyên nghiệp.

Chìa Khóa Thay Đổi Cân Nặng Không Nằm Trên Cái Cân

Trong suốt ba tháng điều trị, Eun-jung không nhận được bất kỳ bảng thực đơn nào.
Thay vào đó, chị học cách quan sát kiểu mẫu cảm xúc của bản thân,
và bắt đầu nhận ra cách riêng của mình trong việc phản ứng với căng thẳng.
Cân nặng giảm theo như một sản phẩm phụ.

Hãy lắng nghe những tín hiệu cơ thể gửi đi.
Cơn thèm ăn mỗi đêm có thể không phải là tín hiệu đói bụng —
mà có thể là tiếng của những cảm xúc bị kìm nén suốt cả ngày, đang tìm lối thoát.
Cơ thể của bạn có khả năng phục hồi đáng kinh ngạc.
Nhưng để khả năng phục hồi đó vận hành đúng cách, sự cân bằng tâm lý phải được thiết lập trước.
Vai trò của tôi là người đồng hành cùng tìm điểm cân bằng đó.
Dù không qua tôi, tôi cũng chân thành mong bạn tìm được người thầy thuốc tận tâm chăm sóc toàn bộ cơ thể.
Giảm cân không bắt đầu bằng việc ăn ít hơn, mà bắt đầu bằng việc chăm sóc tâm trí.

✍️ Được giám sát bởi Bác sĩ Choi Jang-hyeok, Giám đốc Phòng khám Y học cổ truyền Dongjedang