Hội chứng nhịp tim nhanh tư thế đứng (POTS)

Q Thuốc Đông y và phục hồi chức năng có thực sự giúp tôi sống bình thường như trước không? Xin hãy nói thật.

A. Triệu chứng sẽ không biến mất trong một sớm một chiều, nhưng nếu xây dựng lực nâng đỡ tuần hoàn và kiên trì phục hồi chức năng, nhiều trường hợp hồi phục đến mức có thể sinh hoạt bình thường. Đặc biệt các trường hợp xuất hiện sau nhiễm trùng có xu hướng cải thiện theo thời gian.

Q Xét nghiệm nói không có bệnh rõ ràng, vậy Đông y xử lý triệu chứng không rõ nguyên nhân này như thế nào?

A. Thay vì tìm tên bệnh cụ thể, Đông y xem xét sự cân bằng của hệ thần kinh tự chủ vốn điều hòa đều tuần hoàn và nhịp tim khi thay đổi tư thế đã bị phá vỡ ở đâu. Nhờ vậy, ngay cả với POTS mà xét nghiệm không cho thấy bệnh rõ ràng, vẫn có thể tiếp cận phù hợp với tình trạng cơ thể.

Q Cùng với POTS, tôi còn bị mệt mỏi mãn tính, khó tiêu, tay chân lạnh. Những triệu chứng này có thể cải thiện cùng nhau không?

A. Những triệu chứng này thường xuất phát từ cùng một gốc rễ (rối loạn điều hòa thần kinh tự chủ và thiếu hụt khí, tân dịch), nên điều trị gốc rễ thường giúp giảm nhẹ cùng lúc. Thay vì kiềm chế từng triệu chứng riêng lẻ, cách tiếp cận cân bằng tuần hoàn và thần kinh tự chủ thường hiệu quả hơn.

Q Tôi phải làm gì để quản lý POTS tại nhà? Vì sợ triệu chứng nên tôi cứ nằm mãi.

A. Bổ sung nước và muối, mang vớ áp lực, tránh đứng dậy đột ngột là những điều cơ bản, nhưng cứ nằm mãi thực ra lại làm bệnh nặng hơn nên việc tăng dần vận động chi dưới rất quan trọng. Tránh đứng dậy đột ngột và hoạt động tăng dần là hai trụ cột của việc quản lý.

Q Người ta bảo tôi tập thể dục, nhưng đứng thôi đã thấy mệt rồi thì tập kiểu gì?

A. Ban đầu hãy bắt đầu với các bài tập ở tư thế nằm hoặc ngồi (bơi lội, đạp xe nằm ngả, tập cơ chi dưới) để giảm gánh nặng cho tim, rồi tăng dần cường độ trong vài tuần. Phục hồi chức năng vận động tăng dần là phần quan trọng trong điều trị POTS.

Q Tim tôi vốn đã ở trạng thái nhạy cảm, uống thuốc Đông y lâu dài có gây gánh nặng cho tim không?

A. Thuốc Đông y được kê theo thể chất và tình trạng không phải là thuốc kích thích nhịp tim một cách cưỡng ép, và cũng không gây lờn thuốc. Tuy nhiên vì nhịp tim, huyết áp đang nhạy cảm, nên việc tái khám định kỳ để theo dõi phản ứng và điều chỉnh đơn thuốc sẽ an toàn hơn.

Q Hồi hộp và chóng mặt của tôi rất nặng, trường hợp nào thì nên khám tim mạch gấp?

A. Nếu bị ngất (mất ý thức), đau ngực, loạn nhịp nặng hoặc mạch không đều kéo dài ngay cả khi nghỉ ngơi, khó thở, bạn nên đi khám tim mạch ngay không chậm trễ. Đây có thể là dấu hiệu vượt quá POTS thông thường, như loạn nhịp tim hoặc bệnh tim.

Q Tôi đang uống thuốc điều chỉnh nhịp tim (thuốc chẹn beta). Có thể uống thuốc Đông y cùng lúc không?

A. Trong hầu hết trường hợp, có thể dùng thuốc Đông y song song với thuốc đang uống, nhưng nhất định phải cho biết mọi loại thuốc tác động đến nhịp tim, huyết áp để kê đơn an toàn phù hợp. Không được tự ý ngừng những thuốc này, phần trùng lặp sẽ được điều chỉnh trong quá trình điều trị.

Q Bắt đầu điều trị và phục hồi chức năng bao lâu thì có thể sinh hoạt bình thường?

A. POTS xuất hiện sau nhiễm trùng thường cải thiện dần trong vài tháng, còn trường hợp có nền tảng thể chất, thần kinh tự chủ thường cần quản lý liên tục từ vài tháng trở lên. Kết hợp bổ sung nước và phục hồi chức năng vận động giúp hồi phục nhanh và ổn định hơn.

Q Vì triệu chứng mà tôi không thể đi học đàng hoàng, đầu óc mù mờ không tập trung được. Liệu tôi có thể học tập như trước không?

A. Sương mù não và mệt mỏi của POTS rất khó chịu, nhưng thường hồi phục cùng lúc khi tuần hoàn ổn định. Xây dựng lực nâng đỡ tuần hoàn kết hợp quản lý hoạt động không gắng sức quá mức có thể dần khôi phục khả năng tập trung và chức năng sinh hoạt hàng ngày.

Q Chỉ cần đứng dậy là tim tôi đập nhanh như điên, chóng mặt và đầu óc mụ mẫm. Hội chứng nhịp tim nhanh tư thế đứng là gì?

A. Hội chứng nhịp tim nhanh tư thế đứng (POTS) là tình trạng huyết áp vẫn ổn định khi đứng dậy từ tư thế nằm, nhưng nhịp tim tăng bất thường (từ 30 nhịp/phút trở lên ở người lớn, hoặc trên 120 nhịp/phút), kèm theo chóng mặt, hồi hộp, cảm giác sắp ngất, mệt mỏi và sương mù não. Thường gặp ở phụ nữ trẻ.

Q Tôi là sinh viên nữ 20 tuổi, các triệu chứng này bắt đầu sau khi mắc COVID. Tại sao tình trạng này thường gặp ở phụ nữ trẻ?

A. POTS phổ biến nhất ở phụ nữ trẻ, và thường khởi phát sau khi nhiễm virus hoặc căng thẳng lớn làm rối loạn cân bằng thần kinh tự chủ. Cũng dễ xuất hiện ở người có thể tích máu tương đối thấp hoặc sau thời gian nằm liệt giường kéo dài.

Q Người ta bảo tôi uống nhiều nước và ăn nhiều muối, nhưng lại bảo giảm cà phê. Chế độ ăn có thực sự quan trọng đến vậy với POTS không?

A. Tăng lượng nước và muối là biện pháp quản lý cốt lõi giúp tăng thể tích máu và giảm triệu chứng POTS, trong khi caffeine quá mức có thể kích thích tim nhiều hơn và làm tăng cảm giác hồi hộp. Quản lý chế độ ăn là một trụ cột quan trọng trong điều trị POTS.

Q Ngày nóng, đứng lâu, gần kỳ kinh nguyệt triệu chứng của tôi nặng hơn hẳn. Tại sao vậy?

A. Nóng bức, đứng lâu, kinh nguyệt, ăn quá no đều khiến máu dồn về chi dưới hoặc hệ tiêu hóa, hoặc gây mất nước, làm POTS nặng thêm. Nếu biết trước những tình huống kích hoạt này và chuẩn bị bằng cách bổ sung nước và quản lý tư thế, có thể giảm triệu chứng.

Q Tôi muốn quản lý POTS trong khi vẫn đi học/đi làm ở Dong-gu, Incheon, nhưng khó sắp xếp thời gian ban ngày.

A. Điều trị POTS thường được quản lý qua các lần tái khám định kỳ mỗi 2-4 tuần để theo dõi tiến triển. Thời gian khám và cách dùng thuốc Đông y có thể được điều chỉnh theo lịch học/làm việc của bạn, nên chúng tôi khuyến nghị đặt lịch trước để được khám mà không phải chờ đợi.

Q Điều trị POTS trải qua những giai đoạn nào?

A. Trước tiên, bắt mạch, tư vấn và loại trừ nguyên nhân nguy hiểm để xác định hướng đi, sau đó tiến hành theo trình tự bồi bổ khí, tân dịch cạn kiệt → cân bằng tạng phủ → khôi phục đều tuần hoàn và điều hòa thần kinh tự chủ bị rối loạn → củng cố hồi phục. Tùy tình trạng cá nhân mà nhấn mạnh vào cân bằng tuần hoàn và thần kinh tự chủ.

Q Thuốc Đông y có thực sự giúp cải thiện POTS không? Nghe nói là vấn đề thần kinh tự chủ, Đông y có giúp được không?

A. Điều trị bằng thuốc Đông y là phương pháp bồi bổ khí và tân dịch bị thiếu hụt, đồng thời cân bằng tuần hoàn để sự điều hòa thần kinh tự chủ bớt rối loạn. Tuy nhiên, hiệu quả nhất khi kết hợp với các biện pháp quản lý tiêu chuẩn như tăng lượng nước và muối, phục hồi chức năng vận động.

Q Xét nghiệm tim mạch và tuyến giáp đều bình thường, nhưng chỉ cần đứng dậy là tim đập nhanh và chóng mặt. Không thấy trên xét nghiệm, Đông y có giúp cải thiện không?

A. Kết quả xét nghiệm bình thường là một dấu hiệu tốt cho thấy đã loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm như loạn nhịp tim hay cường giáp. POTS — tình trạng chỉ có rối loạn điều hòa tuần hoàn của thần kinh tự chủ mà không có bất thường cấu trúc — là lĩnh vực mà điều trị Đông y, vốn điều hòa cân bằng tuần hoàn toàn thân, thường phát huy thế mạnh.