COVID kéo dài (Di chứng COVID)

Q Nếu điều trị, tôi có thực sự trở lại được như trước khi mắc COVID không? Xin hãy nói thật với tôi.

A. Nhiều người hồi phục gần với trạng thái trước khi nhiễm bệnh sau một thời gian và quản lý đúng cách, nhưng tốc độ và mức độ hồi phục khác nhau ở mỗi người. Mục tiêu của điều trị là giảm triệu chứng còn lại và đẩy nhanh hồi phục, đưa bạn đến trạng thái có thể sinh hoạt hàng ngày mà không gắng sức.

Q Ngay cả xét nghiệm cũng không tìm ra nguyên nhân rõ ràng, vậy Đông y xử lý di chứng này như thế nào?

A. Đông y không tìm kiếm một tên bệnh cụ thể, mà xem xét cơ thể sau nhiễm bệnh đã hao tổn những gì, còn tồn đọng những gì, và sự cân bằng đã đổ vỡ ở đâu. Vì vậy, Đông y có thể tiếp cận phù hợp với thể trạng ngay cả với di chứng mà xét nghiệm không xác định rõ nguyên nhân.

Q Cùng với di chứng, tôi còn bị đau đầu, khó tiêu, lo âu, hồi hộp tim đập nhanh. Những triệu chứng này có thể cải thiện cùng nhau không?

A. Những triệu chứng này thường xuất phát từ cùng một gốc rễ (giảm sản xuất năng lượng sau nhiễm bệnh, kết hợp với mất cân bằng tuần hoàn và hệ thần kinh tự chủ), nên điều trị gốc rễ thường giúp chúng cải thiện cùng nhau. Cách tiếp cận cân bằng toàn thân thường hiệu quả hơn là dùng thuốc ức chế từng triệu chứng riêng lẻ.

Q Khi thấy khỏe hơn một chút và hoạt động thì ngay sau đó lại phải nằm liệt giường vài ngày. Tôi nên điều chỉnh hoạt động như thế nào?

A. Trong COVID kéo dài, tình trạng chỉ cần vận động nhẹ cũng suy sụp nặng - gọi là khó chịu nặng hơn sau gắng sức - là điều thường gặp. Thay vì dồn hết vào ngày cảm thấy khỏe, chìa khóa là phân bổ nhịp độ (pacing): chia hoạt động và nghỉ ngơi trong giới hạn năng lượng của bản thân.

Q Từ sau di chứng, tôi ngủ không sâu và ngủ dậy vẫn không thấy sảng khoái. Làm sao để nâng cao chất lượng giấc ngủ?

A. Tính đều đặn và chất lượng quan trọng hơn thời lượng ngủ. Ngủ và thức dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, tránh gắng sức ban ngày, tránh điện thoại và caffeine trước khi ngủ sẽ giúp bạn có giấc ngủ thực sự phục hồi.

Q Thỉnh thoảng tôi bị đau ngực và khó thở nhiều. Có nên coi đó là di chứng và bỏ qua không? Có dấu hiệu cảnh báo nào không?

A. Nếu có đau ngực, khó thở nặng, ngất xỉu, hoặc một bên chân sưng đau, đừng coi đó là di chứng mà bỏ qua - hãy đi cấp cứu ngay lập tức. Đây có thể là dấu hiệu của các biến chứng nguy hiểm như viêm cơ tim hoặc huyết khối cần được loại trừ.

Q Nếu uống thuốc bổ khí Đông y lâu dài, có bị lờn thuốc hay tích tụ trong cơ thể không?

A. Thuốc Đông y được kê phù hợp với thể trạng và tình trạng bệnh không phải là loại thuốc gây lờn thuốc hoặc tích tụ trong cơ thể. Tuy nhiên, vì thể trạng liên tục thay đổi khi hồi phục, nên uống thuốc trong khi điều chỉnh đơn qua các lần tái khám định kỳ là an toàn nhất.

Q Tôi đang dùng thuốc tim và thuốc ngủ được kê do di chứng. Có thể uống thuốc bổ khí Đông y cùng lúc không?

A. Trong hầu hết trường hợp, có thể kết hợp thuốc Đông y trong khi vẫn duy trì thuốc hiện tại, nhưng bạn phải cho chúng tôi biết tất cả những gì đang dùng để có thể kê đơn an toàn cùng với chúng. Không tự ý ngưng thuốc tim hay các thuốc khác, phần trùng lặp sẽ được điều chỉnh trong quá trình khám.

Q Sau khi bắt đầu điều trị, bao lâu thì tôi có thể cảm nhận được tình trạng mơ hồ, mệt mỏi này cải thiện?

A. Di chứng nhẹ thường thấy thay đổi trong vài tuần, còn trường hợp kéo dài thường cần quản lý kiên trì ít nhất 2-3 tháng để ổn định. Tốc độ hồi phục phụ thuộc vào mức độ hao tổn sâu hay nông và thói quen hoạt động, giấc ngủ.

Q Tôi là nhân viên văn phòng ngoài 40 tuổi, di chứng đã kéo dài hơn nửa năm. Kéo dài như thế này liệu có hồi phục được không?

A. Ngay cả di chứng kéo dài cũng có thể cải thiện đáng kể, nhưng thay vì kết thúc nhanh chóng, cần quản lý theo từng giai đoạn. Bồi bổ khí huyết hao tổn, xử lý triệu chứng còn lại và điều chỉnh hoạt động thường giúp đưa người bệnh trở lại gần với thể trạng trước đây.

Q Đã khỏi COVID mấy tháng rồi mà vẫn mệt mỏi, đầu óc cứ như bị sương mù bao phủ. Đây có phải là di chứng không?

A. Mệt mỏi, sương mù não, tình trạng nặng hơn sau vận động, rối loạn khứu giác/vị giác, hồi hộp tim đập nhanh, khó thở, rối loạn giấc ngủ kéo dài từ 4 tuần đến vài tháng sau khi nhiễm COVID được gọi là COVID kéo dài (di chứng COVID). Dù đã khỏi bệnh nhưng cơ thể vẫn chưa hồi phục hoàn toàn.

Q Tôi ngoài 30 tuổi và bị COVID nhẹ. Vậy tại sao di chứng lại kéo dài như vậy?

A. COVID kéo dài có thể tồn tại ngay cả ở người bị nhiễm nhẹ, và tốc độ hồi phục khác nhau nhiều tùy theo thể trạng bẩm sinh và mức độ hao tổn tích lũy trước đó. Nếu tại thời điểm nhiễm bệnh cơ thể đã mệt mỏi sẵn, hoặc gắng sức quá mức trong giai đoạn hồi phục, di chứng có thể kéo dài hơn.

Q Để tỉnh táo hơn, tôi uống nhiều cà phê hơn và cố gắng tập thể dục, nhưng lại càng mệt hơn. Vấn đề ở đâu?

A. Việc cố gắng tỉnh táo bằng caffeine và gắng sức tập luyện có thể cản trở quá trình hồi phục COVID kéo dài. Đặc biệt nếu có tình trạng khó chịu nặng hơn sau gắng sức, việc gắng sức tập luyện sẽ phản tác dụng, cần ưu tiên phân bổ hoạt động hợp lý.

Q Không có cảm giác ngon miệng, tiêu hóa cũng không được như trước nên tôi ăn qua loa cho xong. Thói quen ăn uống này có làm chậm quá trình hồi phục không?

A. Nếu để nguyên tình trạng chán ăn và tiêu hóa suy yếu sau nhiễm bệnh mà ăn uống sơ sài, nguyên liệu cho quá trình hồi phục sẽ thiếu hụt. Việc đều đặn bổ sung protein và rau củ, dù dưới dạng dễ tiêu hóa, là nền tảng của sự hồi phục.

Q Tôi làm việc ở quận Dong-gu, Incheon và muốn quản lý di chứng COVID nhưng khó sắp xếp thời gian ban ngày.

A. Quản lý di chứng thường được thực hiện qua các lần tái khám định kỳ mỗi 2-4 tuần để theo dõi và điều chỉnh. Giờ khám và cách uống thuốc Đông y có thể sắp xếp theo lịch làm việc của bạn, vì vậy chúng tôi khuyến nghị đặt lịch trước để được khám mà không phải chờ đợi.

Q Với tình trạng chỉ vận động nhẹ cũng mệt này, việc điều trị sẽ tiến hành qua những giai đoạn nào?

A. Trước tiên, bắt mạch, thăm khám và các xét nghiệm cần thiết để loại trừ biến chứng nguy hiểm và nắm rõ triệu chứng, sau đó tiến hành theo thứ tự: xử lý nhiệt, chất thải còn tồn đọng → bồi bổ khí huyết hao tổn → cân bằng hệ thần kinh tự chủ → củng cố hồi phục. Trọng tâm và tốc độ được điều chỉnh theo tình trạng từng người.

Q Nghe nói COVID kéo dài rồi sẽ tự khỏi theo thời gian, vậy có cần điều trị bằng thuốc Đông y không?

A. Nhiều trường hợp sẽ dần cải thiện theo thời gian, nhưng với những người hồi phục chậm hoặc sinh hoạt hàng ngày bị ảnh hưởng, liệu pháp bồi bổ khí huyết đã hao tổn và làm dịu các triệu chứng còn lại có thể hỗ trợ hồi phục. Kết hợp với quản lý hoạt động hợp lý sẽ hiệu quả nhất.

Q Kết quả xét nghiệm tim, phổi đều bình thường, nhưng tôi vẫn liên tục khó thở, hồi hộp và đầu óc mơ hồ. Di chứng không thể hiện trên xét nghiệm có thể cải thiện bằng Đông y không?

A. Xét nghiệm bình thường nhưng triệu chứng vẫn còn là điều thường gặp trong COVID kéo dài. Những triệu chứng này chủ yếu đến từ sự mất cân bằng của hệ thần kinh tự chủ, tuần hoàn, năng lượng hơn là vấn đề cấu trúc, và đây là lĩnh vực mà liệu pháp Đông y điều hòa cân bằng toàn thân phát huy thế mạnh.