Sợ lạnh · Cơ địa hay lạnh

Q Xét nghiệm nói không có gì bất thường mà tôi lúc nào cũng lạnh. Chỉ là cơ địa thôi sao?

A. Xét nghiệm bình thường nghĩa là nguyên nhân nguy hiểm đã được loại trừ. Mức độ sợ lạnh phụ thuộc tuần hoàn, chuyển hóa, khối cơ và thói quen sinh hoạt, vốn khó hiện lên qua con số. Thay vì phủ lên bằng chữ "cơ địa", thực tế hơn là tách xem điều kiện nào đang thiếu.

Q Sợ lạnh nghiêm trọng cũng có thể là bệnh sao? Nên làm những xét nghiệm nào?

A. Suy giảm chức năng tuyến giáp, thiếu máu và bất thường đường huyết là những nguyên nhân điển hình. Sợ lạnh kèm tăng cân, táo bón, mệt mỏi hay đổi giọng thì nghĩ tới tuyến giáp; kèm chóng mặt, xanh xao, hụt hơi thì nghĩ tới thiếu máu. Nếu gần đây nặng lên đột ngột, mức ưu tiên xét nghiệm sẽ tăng.

Q Ra chỗ lạnh là ngón tay tôi trắng bệch rồi tím lại, ấm lên thì đỏ và tê. Đây cũng là chứng lạnh à?

A. Nếu màu sắc đổi theo từng giai đoạn rõ rệt thì cần phân biệt với chứng lạnh đơn thuần. Đó có thể là phản ứng co thắt quá mức của mạch máu với không khí lạnh hoặc căng thẳng. Vì cần loại trừ bệnh lý nền, chúng tôi khuyên bạn đi khám trước.

Q Tôi sợ lạnh, đau bụng kinh dữ dội, ăn đồ lạnh là tiêu chảy và lúc nào cũng mệt. Chúng có liên quan không?

A. Đây là tổ hợp xuất hiện khi bụng dưới lạnh và tuần hoàn chậm. Bụng lạnh khiến ruột nhạy cảm nên phản ứng ngay với đồ lạnh, và cơn đau kỳ kinh cũng có xu hướng nặng hơn. Khi sức hồi phục giảm thì mệt mỏi chồng lên.

Q Mặc dày rồi mà vẫn lạnh. Nên giữ ấm chỗ nào cho hiệu quả?

A. Hãy ưu tiên che cổ, bụng dưới và cổ chân. Đây là những nơi có mạch máu lớn đi qua và nhiệt dễ thoát ra, nên chỉ cần giữ ba chỗ này thì cảm nhận đã khác hẳn. Mặc nhiều lớp mỏng giữ ấm tốt hơn một lớp dày.

Q Nghe nói vận động giúp cải thiện chứng lạnh, nên tập môn nào?

A. Bài tập dùng nhóm cơ lớn như đùi và mông là hiệu quả nhất cho việc sinh nhiệt. Chỉ vài phút squat hay leo cầu thang mỗi ngày, làm đều đặn, đã tạo khác biệt. Thêm đi bộ thì tuần hoàn tới ngoại vi cũng được nâng lên.

Q Khi bị ớn lạnh, lúc nào phải đến bệnh viện ngay?

A. Ớn lạnh run cầm cập kèm sốt cao có thể là nhiễm trùng và cần khám ngay. Đặc biệt đừng chần chừ nếu bạn còn khó thở, tiểu buốt hoặc lơ mơ. Ngón tay, ngón chân đổi màu kèm vết thương không lành cũng cần xác nhận sớm.

Q Tôi hay dùng chăn điện và miếng dán giữ nhiệt. Có gì cần lưu ý không?

A. Tiếp xúc trực tiếp với da trong thời gian dài có thể gây bỏng ngay cả ở nhiệt độ thấp. Nguy cơ lớn nhất với người đái tháo đường, người giảm cảm giác, và trong lúc ngủ. Nguyên tắc là lót một lớp khăn và không để lâu trên cùng một chỗ.

Q Tôi đang uống thuốc tuyến giáp. Có thể dùng thuốc Đông y cùng lúc không?

A. Phần lớn là có thể, nhưng bạn cần cho chúng tôi biết tất cả thuốc đang dùng. Thuốc tuyến giáp nhạy về hấp thu nên chúng tôi hướng dẫn giãn đủ khoảng cách. Đừng tự ý ngưng thuốc; việc điều chỉnh sẽ trao đổi với nơi kê đơn.

Q Bắt đầu chăm sóc thì bao lâu tôi sẽ bớt lạnh?

A. Thường thì bụng dưới và thân mình ấm trước, còn đầu ngón tay, ngón chân theo sau cùng. Nhiều người trong vài tuần đã thấy chân bớt lạnh khi đi ngủ, còn tay chân ổn định hẳn thì cần lâu hơn. Đánh giá chính xác nhất là qua một mùa đông xem biên độ đã giảm chưa.

Q Ở nhiệt độ mọi người thấy bình thường thì chỉ mình tôi thấy lạnh. Vì sao tôi sợ lạnh đến vậy?

A. Thân nhiệt được tạo bởi ba thứ cùng lúc: sức sinh nhiệt, tuần hoàn đưa nhiệt đi khắp cơ thể, và cơ cùng mỡ giữ nhiệt lại. Chỉ cần một trong ba giảm xuống là cùng nhiệt độ ấy bạn đã thấy lạnh hơn. Vì vậy cùng một chữ "sợ lạnh" nhưng nguyên nhân mỗi người mỗi khác.

Q Thân mình thì ổn nhưng tay chân lạnh bất thường. Điều đó khác với việc cả người lạnh à?

A. Khác. Chỉ tay chân lạnh thì nghiêng về tuần hoàn tới ngoại vi; nếu cả thân mình và bụng dưới cũng lạnh thì là sức sinh nhiệt bản thân đang thiếu. Lạnh ở đâu chính là manh mối đầu tiên phân định nguyên nhân.

Q Từ khi ăn kiêng giảm cân tôi bỗng rất sợ lạnh. Gầy đi thì vốn dĩ là vậy sao?

A. Khi lượng ăn giảm mạnh và cơ mất theo, khả năng sinh nhiệt sẽ giảm. Cơ là mô sinh nhiệt nhiều nhất trong cơ thể, cơ ít đi thì cùng nhiệt độ ấy bạn sẽ lạnh hơn. Cần xem lại bạn đã giảm mỡ hay giảm cơ.

Q Tôi thích đồ lạnh. Điều đó có liên quan tới chứng lạnh không?

A. Uống nước lạnh, cà phê đá và ăn trái cây lạnh thường xuyên sẽ làm bên trong lạnh trước. Bên trong lạnh thì tiêu hóa chậm lại và sức sinh nhiệt cũng giảm theo. Thay vì kiêng hoàn toàn, hãy thử đổi sang đồ ấm vào lúc đói buổi sáng và khung giờ buổi tối.

Q Uống rượu có vẻ làm người ấm lên, thực sự có ích không?

A. Rượu làm giãn mạch máu gần da nên bạn thấy ấm trong chốc lát, nhưng cơ thể thực ra mất nhiệt nhiều hơn. Say mà không cảm nhận được lạnh còn làm tăng nguy cơ hạ thân nhiệt. Hút thuốc thì co mạch ngoại vi và làm tay chân lạnh nặng lên rõ rệt.

Q Tôi làm việc ở Dong-gu, Incheon. Bao lâu nên đến khám một lần?

A. Giai đoạn đầu chúng tôi châm cứu và cứu ngải một đến hai lần mỗi tuần để làm ấm bụng dưới và gỡ những vùng co cứng. Khi ổn định thì giãn khoảng cách và tăng tỉ trọng thuốc Đông y cùng quản lý sinh hoạt. Ngay lần khám đầu, chúng tôi cùng xem môi trường làm việc và mức vận động để đặt kế hoạch khả thi.

Q Phòng khám Đông y điều trị chứng lạnh theo trình tự nào?

A. Trước hết chúng tôi sàng lọc xem có nguyên nhân nào cần xét nghiệm không, rồi xem nhiệt độ bụng và tay chân, mạch, tiêu hóa và giấc ngủ để phân biệt bên "không sinh được nhiệt" với bên "không đưa đi được". Sau đó dùng cứu ngải và châm cứu làm ấm bụng dưới, lưng và gỡ chỗ co cứng, kèm thuốc Đông y hợp tình trạng để nâng nền tảng sinh nhiệt. Cuối cùng ổn định bữa ăn, vận động và thói quen giữ ấm để duy trì.

Q Tôi cầm cự bằng miếng dán nhiệt và thiết bị sưởi, nhưng bỏ ra là lạnh lại ngay. Vì sao?

A. Nhiệt cho từ bên ngoài không được tích trữ. Nếu sức tự sinh nhiệt và lưu thông của cơ thể chưa đi lên thì vừa bỏ ra là trở lại như cũ. Giữ ấm là cần thiết, nhưng chỉ vậy thì không đổi được cơ địa.