Tức ngực và cảm giác thắt nghẹn ở ngực

Q Tôi đã làm đầy đủ xét nghiệm tim ở phòng cấp cứu và được báo là không sao, nhưng vẫn lo rằng có thể đã bỏ sót điều gì. Liệu có chắc chắn không phải do tim không?

A. Một lần xét nghiệm bình thường không loại trừ được mọi bệnh tim, nhưng nếu triệu chứng tái diễn lúc nghỉ ngơi và xét nghiệm bình thường thì khả năng do tim giảm đi rất nhiều. Tuy vậy nếu chỉ thắt khi gắng sức hoặc tính chất triệu chứng đã thay đổi thì cần đánh giá lại. Cũng cần thấy rằng chính nỗi lo là yếu tố duy trì cảm giác thắt.

Q Triệu chứng này đã hơn một năm rồi. Kéo dài đến vậy thì tôi phải sống chung với nó cả đời sao?

A. Kéo dài lâu không có nghĩa là không thể hồi phục. Cảm giác thắt được duy trì bởi vòng lặp gồm căng cơ, thói quen thở và nỗi lo trước triệu chứng, nên cắt vòng lặp ở bất cứ điểm nào thì cường độ cũng bắt đầu giảm. Tuy nhiên nên nhìn theo đơn vị vài tuần chứ không phải một sớm một chiều.

Q Tôi không muốn uống thuốc tâm thần. Liệu có thực tế không khi muốn kiểm soát cảm giác thắt ngực mà không dùng thuốc an thần?

A. Nếu triệu chứng còn cho phép duy trì sinh hoạt hằng ngày thì hoàn toàn thực tế khi tiếp cận bằng tập thở, điều chỉnh lối sống và điều trị Đông y. Nhưng nếu bạn liên tục phải vào cấp cứu vì cơn hoảng sợ, hoặc khó đi làm và ra ngoài, thì kết hợp điều trị tâm thần sẽ giúp hồi phục nhanh hơn. Trong mọi trường hợp, không nên tự ý ngưng thuốc đang dùng.

Q Cùng với cảm giác thắt ngực, tôi còn thấy vướng ở cổ họng và bị trào ngược chua. Chúng có liên quan với nhau không?

A. Đây là tổ hợp rất hay đi cùng nhau. Trào ngược kích thích thực quản theo cách được cảm nhận giống như thắt ngực, còn căng thẳng lại làm chậm quá trình tống thức ăn khỏi dạ dày và khiến trào ngược nặng thêm. Vì chúng nuôi lẫn nhau nên chỉ xử lý một bên thường không đủ.

Q Có bài tập thở nào tôi tự làm ở nhà được không? Xem video thì mỗi nơi nói một kiểu, tôi không biết nên theo cái nào.

A. Cốt lõi chỉ có một: thở ra dài hơn thở vào, và để bụng dưới chuyển động thay vì ngực. Tập 5 phút, ngày hai lần vào lúc không có triệu chứng chính là thứ giúp bạn dùng được khi thật sự cần.

Q Cứ vận động là tim đập nhanh khiến tôi sợ. Đang bị thắt ngực thì tập thể dục có sao không?

A. Một khi đã loại trừ nguyên nhân tim phổi thì vận động không phải thứ cần tránh mà là yếu tố giúp hồi phục. Tuy vậy đừng tập mạnh ngay từ đầu; hãy bắt đầu bằng đi bộ ở cường độ vẫn nói chuyện được. Nếu chỉ khi vận động mới thấy thắt ngực lặp lại thì cần đánh giá tim mạch trước.

Q Khi ngực bị thắt, trường hợp nào thì không được chần chừ mà phải đi cấp cứu ngay? Tôi muốn biết tiêu chuẩn phân biệt.

A. Nếu cơn đau bóp nghẹt kéo dài trên 15 phút, lan ra cánh tay hoặc hàm kèm vã mồ hôi lạnh và buồn nôn thì hãy gọi cấp cứu ngay. Khó thở đột ngột kèm phù một bên chân, ngất, môi tím tái cũng là cấp cứu. Chỉ sau khi loại trừ nguyên nhân tim phổi mới có thể kết luận là thắt ngực do căng thẳng.

Q Tôi nghe nói khi không thở được thì cứ úp túi giấy vào miệng mà thở. Cách này có an toàn không?

A. Chúng tôi không khuyến khích thở vào túi giấy. Cách này có nguy cơ làm giảm oxy, và nếu nguyên nhân thật sự là vấn đề tim hoặc phổi thì còn làm tình hình xấu đi. Thay vào đó, kéo dài thời gian thở ra vừa an toàn vừa hiệu quả hơn.

Q Tôi đang uống thuốc chống lo âu do bác sĩ tâm thần kê và thuốc dạ dày. Uống thêm thuốc Đông y có được không?

A. Việc dùng thuốc Đông y trong khi vẫn giữ nguyên thuốc đang uống nói chung là được. Tuy nhiên bạn cần cho biết chính xác tên thuốc và liều dùng để chúng tôi phối hợp an toàn. Không nên tự ý giảm hay ngưng thuốc hiện có.

Q Bắt đầu điều trị thì khoảng bao lâu tôi mới thấy đỡ? Tôi không hình dung được khi nào mới dễ chịu.

A. Khác nhau tùy người, nhưng nhiều người trước tiên cảm nhận trong khoảng 2~4 tuần rằng thời gian mỗi cơn thắt đã ngắn lại. Việc giảm tần suất và bớt sợ hãi đến sau đó. Nếu triệu chứng đã lâu năm hoặc giấc ngủ và tiêu hóa cùng suy sụp thì sẽ mất nhiều thời gian hơn.

Q Tôi 39 tuổi, làm nhân viên văn phòng. Điện tim và xét nghiệm máu đều bình thường nhưng ngực tôi cứ bị thắt lại. Xét nghiệm bình thường thì tại sao lại như vậy?

A. Khi xét nghiệm cho thấy tim phổi không có bất thường mà ngực vẫn thắt, nhiều khả năng hệ thần kinh tự chủ đang ở trạng thái quá kích thích. Căng thẳng kéo dài khiến các cơ hô hấp phụ ở ngực và cổ bị co cứng, và chính sự co cứng đó được cảm nhận như cảm giác thắt nghẹn. Cơ thể không hỏng, chỉ là hệ thống báo động đang bật quá cao.

Q Dù hít sâu đến mấy tôi vẫn thấy hơi thở không vào hết được, nên mỗi ngày phải thở dài mấy lần. Có phải tôi bị thiếu oxy không?

A. Thường không phải do thiếu oxy mà ngược lại, là cảm giác sinh ra vì hít vào quá nhiều. Thở nông và nhanh kéo dài làm khí carbonic giảm xuống, và khi đó não hiểu nhầm rằng hơi thở không đủ. Vì thế càng thở dài thì cảm giác tức lại càng kéo dài hơn.

Q Tôi là nội trợ 45 tuổi. Ban ngày thì ổn nhưng tối nằm xuống ngủ là ngực thắt lại khiến tôi phải ngồi dậy. Vì sao chỉ ban đêm mới nặng hơn?

A. Ban ngày sự chú ý bị phân tán vào công việc, còn khi nằm xuống thì điều kiện để tập trung vào cảm giác cơ thể được tạo ra. Thêm vào đó, tư thế nằm dễ gây trào ngược hoặc làm hơi thở nông đi, khiến cảm giác thắt rõ hơn. Việc chỉ xuất hiện về đêm không hẳn là dấu hiệu nguy hiểm.

Q Tôi có phải bỏ hẳn cà phê và rượu không? Bỏ hai ba ly cà phê mỗi ngày không dễ chút nào.

A. Điều chỉnh lượng và thời điểm sẽ thực tế hơn là bỏ hẳn. Cà phê nên giữ ở mức một ly hoặc ít hơn mỗi ngày và tránh sau 2 giờ chiều. Rượu tuy giúp dễ ngủ nhưng lại làm tăng sự tỉnh giấc lúc gần sáng và khiến ngực tức hơn, nên hãy giảm trong giai đoạn triệu chứng còn nặng.

Q Tôi đặc biệt hay bị thắt ngực trên tàu điện ngầm, trong thang máy hay ngay trước cuộc họp. Tránh những tình huống đó có phải là cách giải quyết không?

A. Tránh thì lúc đó dễ chịu, nhưng khi việc né tránh trở nên cố định thì phản ứng lại mạnh hơn. Vấn đề không hẳn là bản thân tình huống mà là phản ứng báo động cơ thể đã học được ở đó. Duy trì phạm vi hoạt động theo từng bước sẽ có lợi cho hồi phục hơn là tránh hoàn toàn.

Q Tôi sống ở Dong-gu, Incheon và làm việc gần Dongincheon. Tôi muốn biết có khám được sau giờ tan làm không và bao lâu phải đến một lần.

A. Giai đoạn đầu nên đến khoảng hai lần mỗi tuần để theo dõi đáp ứng, khi ổn định thì giãn dần sang một lần mỗi tuần rồi cách tuần. Phòng khám Đông y Dongjedang nằm trên đường Dongsan-ro, Dong-gu, Incheon, gần ga Dongincheon nên rất thuận tiện. Vui lòng gọi điện để xác nhận giờ khám và đặt hẹn.

Q Đến phòng khám Đông y thì ngày đầu tiên sẽ làm gì? Tôi muốn biết trước trình tự điều trị diễn ra thế nào.

A. Ở lần khám đầu, chúng tôi kiểm tra các dấu hiệu cấp cứu và xem đã loại trừ nguyên nhân tim phổi hay chưa. Sau đó sắp xếp lại các tình huống gây thắt ngực cùng mô thức thở, ngủ, tiêu hóa, rồi bắt đầu bằng châm cứu và bài tập thở. Thuốc Đông y hợp thể chất được quyết định sau khi nắm rõ tình trạng cơ thể.

Q Nếu bảo rằng thắt ngực là vấn đề tâm lý thì châm cứu giúp được gì? Thật lòng tôi vẫn còn nghi ngờ.

A. Cảm giác thắt không chỉ là chuyện tâm lý; các cơ ngực, cổ và lưng thật sự đang cứng. Châm cứu được dùng để hạ trực tiếp độ căng ở những vùng đó và làm dịu phản ứng thần kinh tự chủ đang quá kích thích. Nhưng đây không phải phương pháp đứng một mình, mà đi cùng tập thở và điều chỉnh lối sống.